Γιατί Ντεμίντοφ και όχι κάποια άλλη τεχνική;

Οι περισσότερες τεχνικές κατακερματίζουν τη δημιουργική διαδικασία του ηθοποιού. Προσφέρουν επιμερισμένα στοιχεία που “βοηθούν” τον ηθοποιό να “χτίσει” τον ρόλο, να “ξεκλειδώσει” επιμέρους κλειδαριές, για να “αντιμετωπίσει εμπόδια” στην ερμηνεία ενός χαρακτήρα. Προσφέρουν μια εργαλειοθήκη, το λεγόμενο toolkit, για να μπορεί ο ηθοποιός να “διορθώσει τα προβλήματα”.

Αυτή η πολυδιάσπαση ίσως τελικά, αντί να βοηθά αυτήν την πολυπόθητη οργανικότητα που όλοι επικαλούμαστε, να την εμποδίζει σημαντικά. Κι αυτό γιατί, μέσα από τέτοιες προσεγγίσεις, συμβαίνουν δύο βασικά πράγματα:

Πρώτον, ο ηθοποιός αναγκάζεται να ενεργοποιήσει πολλές εγκεφαλικές λειτουργίες και να βρίσκει είσοδο μέσα από το κεφάλι του. Και το κεφάλι δεν είναι ένας χρήσιμος τόπος για να ζει ο ηθοποιός.

Και δεύτερον, ίσως τελικά, με αυτές τις τεχνικές να καλλιεργούμε στον ηθοποιό περισσότερο μια φαντασία που είναι κατάλληλη για τον σκηνοθέτη ή για τον συγγραφέα αλλά όχι για τον ηθοποιό που θέλει να είναι αληθινός πάνω στη σκηνή και να μην φαντάζεται έξω από το σώμα του.

Ο Ντεμίντοφ, όντας ένας από τους πιο αξιόπιστους δασκάλους του συστήματος Στανισλάβσκι, εντόπισε πολύ νωρίς αυτούς τους κινδύνους και προσπάθησε να προσφέρει μια διέξοδο.

Όντας μια πρωτόγνωρα παιδαγωγική φύση, έφτιαξε μια μέθοδο που αγαπά τον ηθοποιό και την ελευθερία του πάνω στη σκηνή, επινόησε διαδρομές που τροφοδοτούν την τόλμη και την αυτοπεποίθηση του ηθοποιού και βρήκε τρόπους να κάνει το υποσυνείδητο πρωταρχικό εργαλείο για τον ηθοποιό που θέλει να παραχωρήσει τον εαυτό του στον χαρακτήρα, θέλει να γίνει ένας ηθοποιός-δημιουργός και όχι ένας ηθοποιός-εκτελεστής ή “συναρμολογητής”.

Ο Νικολάι Ντεμίντοφ επινόησε ένα ιδιαίτερο τύπο σκηνικών μελετών (etudes) που αντιμετωπίζουν τη δημιουργική διαδικασία ως όλον και επιτρέπουν στον ηθοποιό να έχει μια συνολική και όχι μια κατακερματισμένη εμπειρία.

Δύο είναι τα στοιχεία που πρώτα και κύρια καλλιεργεί η μέθοδος Ντεμίντοφ και τα οποία σταδιακά γίνονται σύνθετες δημιουργικές δυνάμεις στα χέρια του ηθοποιού.

Πρώτον, η αντίληψη, η πρόσληψη, η προσληπτική ικανότητα του ηθοποιού. Το να είναι διαρκώς ανοιχτός και με μηδέν αντίσταση απέναντι στα ερεθίσματα που έρχονται από έξω και από μέσα του. Μέσα από το μονοπάτι του Ντεμίντοφ, ο ηθοποιός ακονίζει τόσο την ευαισθησία της αντίληψής του που φτάνει να κάνει συγκεκριμένο εργαλείο τη διαίσθηση, να αντιλαμβάνεται καθολικά και συγκεκριμένα εξαιρετικά λεπτά πράγματα (συνθήκες, ενέργειες) που βρίσκονται κάτω από το ραντάρ της συνείδησής μας. Ο ηθοποιός του Ντεμίντοφ γίνεται μια μεμβράνη πάνω στην οποία χτυπούν ερεθίσματα και αυτός ανταποκρίνεται ακαριαία.

Γι’ αυτό στον Ντεμίντοφ πρωταρχική λειτουργία είναι η αντί-δράση και όχι η δράση. Όλα ξεκινούν από το πόσο άμεσα και τολμηρά ανταποκρίνομαι στο ερέθισμα που λαμβάνω στο εδώ και στο τώρα και από το πώς απελευθερώνω την εκδήλωση αυτής της αντίδρασης στο σώμα μου και στο χώρο.

Και το δεύτερο στοιχείο που καλλιεργεί είναι η άμεση παράδοση στις παρορμήσεις που γεννούν αυτά τα ερεθίσματα. Αν δεν φρενάρεις και δεν τροποποιήσεις την αρχική σου αντίδραση, αν ελευθερώσεις 100% τις απειροελάχιστες εκδηλώσεις της στο σώμα και στη φωνή, τότε θέτεις τις βάσεις για να αποκαλυφθεί ολόκληρος ο ψυχικός κόσμος των χαρακτήρων και να υλοποιηθούν στο χώρο οι συνθήκες που γέννησαν τους χαρακτήρες και τις σχέσεις τους.

Ολοκληρωτικό άνοιγμα στα ερεθίσματα, λοιπόν, και άμεση απελευθέρωση των αντιδράσεων που δημιουργούν. Αυτή είναι η ρίζα της ψυχοτεχνικής του Ντεμίντοφ.