Η Τέχνη του να Ζεις Πάνω στη Σκηνή
Το παιδαγωγικό χάρισμα και η ερευνητική φλόγα του Νικολάι Ντεμίντοφ υπήρξαν ο πυρήνας της ανάπτυξης της τέχνης του να ζεις πάνω στην σκηνή (όπως είναι και ο τίτλος του τρίτου βιβλίου του και βασικού εγχειριδίου της μεθόδου του). Με τις μεθόδους και τις τεχνικές, που ανέπτυξε, έλυσε πολλά από τα προβλήματα της δημιουργικής διαδικασίας του ηθοποιού που δεν κατάφερε να επιλύσει η κατά κύριο λόγο θεληματική και διανοητική τεχνική του συστήματος Στανισλάβσκι.
Ο Νικολάι Ντεμίντοφ ανακάλυψε τις νευρολογικές και ψυχολογικές παραμέτρους της δημιουργικής κατάστασης του ηθοποιού και για πρώτη φορά ξεκλείδωσε τους κρυμμένους μηχανισμούς της δημιουργικής διαδικασίας, όπου τόσο το συνειδητό όσο και το ασυνείδητο γίνονται ισοδύναμοι παράγοντες της δουλειάς και της τέχνης του ηθοποιού.
Οι σήμα κατατεθέν μελέτες (etudes) του Ντεμίντοφ οδηγούν στην ανάδυση του συνολικού εσωτερικού κόσμου του ηθοποιού-δημιουργού, πριμοδοτούν την καθολική και αδιαχώριστη εξάσκηση του ψυχοσωματικού του οργάνου και αποκαθιστούν την αξία του ηθοποιού ως ισότιμου συνεργάτη στη σύνθεση της καλλιτεχνικής ζωής επί σκηνής.
Οι τεχνικές εξάσκησης του Ντεμίντοφ στοχεύουν, σε πρώτη φάση, στην καλλιέργεια του οργάνου του ηθοποιού ανεξάρτητα από το ρόλο ή το έργο. Η τεχνική της “μη ανακατεύθυνσης” (ενδοτικότητα) και της ανακριβούς-δημιουργικής επανάληψης (το αντίστοιχο δικαίωμα του ζωγράφου σε πολλαπλά σκίτσα και εκδοχές) και οι κλίμακες καθημερινής εξάσκησης (το αντίστοιχο της πειθαρχίας του μουσικού) στοχεύουν στην αναπροσαρμογή των αντανακλαστικών λειτουργιών του ηθοποιού.
Προτείνοντας συγκεκριμένες και επιστημονικά τεκμηριωμένες τεχνικές, ο Ντεμίντοφ έγινε ο πρώτος που συνέδεσε τόσο καθολικά τη λειτουργία του ελεύθερου δημιουργικά ηθοποιού όχι με τη δράση αλλά με την πρόσληψη και την αντίληψη, με τη δυνατότητα δηλαδή του ηθοποιού να προσλαμβάνει το σύνολο των πραγματικών και φανταστικών ερεθισμάτων που προσφέρει ο παρτενέρ, το πραγματικό περιβάλλον και οι φανταστικές δοσμένες συνθήκες του έργου, ώστε να προκύπτει ανεξάρτητη, αδιαίρετη και αληθινή ζωή επί σκηνής.
Η είσοδος που προτείνει στη δημιουργική διαδικασία είναι διαμετρικά αντίθετη από το σύνολο σχεδόν των πρακτικών εκπαίδευσης του ηθοποιού που αναπτύχθηκαν κατά τον 20ο αιώνα και μας προσφέρει την δυνατότητα, ειδικά στις εποχές που ζούμε, να ανιχνεύσουμε ένα θαυμαστό μονοπάτι για την αποκατάσταση της τέχνης του ηθοποιού.
Το μονοπάτι της διαίσθησης και της έμπνευσης
Η Σχολή Δημιουργικής Ελευθερίας του Νικολάι Ντεμίντοφ στοχεύει στη δημιουργική ανεξαρτησία του ηθοποιού.
Ανοίγει το μονοπάτι, για να μπορεί ο ηθοποιός να αναγνωρίζει και να ακολουθεί αβίαστα τις δημιουργικές του παρορμήσεις μέσα στις συνθήκες που δίνονται ή δημιουργούνται. Στόχος είναι να ενδίδει ο ηθοποιός στην ζωή που γεννιέται, χωρίς να ανακατευθύνει την αλήθεια της.
Η Οργανική Τεχνική βάζει σε προτεραιότητα όχι την δράση αλλά την αντιληπτικότητα και την πρόσληψη, ώστε η ζωή και η δράση του χαρακτήρα να είναι ανεξάρτητη από τη διανοητική και αναλυτική λειτουργία του ηθοποιού και να προκύπτει ως άμεση ανταπόκριση σε αυτό που εισπνέει/εμπνέεται ο ηθοποιός από τις φανταστικές συνθήκες που ζωντανεύουν μέσα στον πραγματικό χώρο.
Τα νέα αντανακλαστικά και η υποσυνείδητη δημιουργικότητα
Η εκπαίδευση βασίζεται κυρίως στην αποκατάσταση των αντανακλαστικών μας, ώστε ο ηθοποιός να αναπτύξει αυτοματισμούς που είναι απαραίτητοι για την ζωή επί σκηνής αλλά συνήθως παραμένουν ανενεργοί, καθώς υπερισχύουν οι ανασταλτικοί μηχανισμοί της κοινωνικής ζωής.
Η εξάσκηση πυροδοτεί τον αυθορμητισμό και την ενστικτώδη αντίδραση και ενθαρρύνει μια αντίληψη ελευθερίας που δεν φοβάται να αποδεχτεί το απρόβλεπτο ως προϋπόθεση ανάδυσης του συναισθηματικού πλούτου και της ελεύθερης ροής της υποσυνείδητης δημιουργικότητάς μας.
Μέσα από συγκεκριμένες κλίμακες, μελέτες και ασκήσεις, σφυρηλατείται η εμπιστοσύνη στην απειροελάχιστη διαισθητική νύξη και απελευθερώνεται η ψυχολογική λειτουργία της αναπνοής, ώστε η εντύπωση που εισπνέει ο ηθοποιός να προκαλεί αδιαμεσολάβητη εκπνοή-αντίδραση και να εμπνέει συνολικό βίωμα σωματικά και ψυχικά και μάλιστα εμπλουτισμένο από την συλλογική αντίληψη και εμπειρία μας ως ανθρώπινων όντων.
Η αλήθεια χωρίς συμβιβασμούς
Αδιαπραγμάτευτο ζητούμενο της σχολής Ντεμίντοφ είναι η 100% αλήθεια. Για τον Ντεμίντοφ, η αληθοφάνεια δεν είναι αρκετή. Στόχος είναι η εσωτερική και εξωτερική μεταμόρφωση του ηθοποιού μέσα από την ψυχοσωματική ανακίνηση γνήσιων ψυχικών αισθημάτων και αληθινών σωματικών αισθήσεων που αρνούνται τη μίμηση της εμπειρίας και απαιτούν 100% αληθινό βίωμα.
Η συγκέντρωση που καλλιεργεί η ντεμιντοφική πρακτική δεν είναι θεληματική και κατευθυνόμενη, αλλά παράγωγο της Κουλτούρας της Ηρεμίας και της Κουλτούρας της Παθητικότητας. Ο ηθοποιός εξασκείται όχι στην θεληματική επικέντρωση αλλά στην κατάκτηση μιας ηρεμίας που ανοίγει διόδους και κανάλια αντίληψης, ώστε η συγκέντρωση να ταυτίζεται με μια κατάσταση καθολικής δεκτικότητας, που έχει επίδραση στο αδιαμεσολάβητο των αντιδράσεών μας (χωρίς καμία διανοητική προαπόφαση ή προεπιλογή).
Η υψηλή τεχνική των αισθημάτων
Ο Ντεμίντοφ και οι κλίμακές του βοηθούν τον ηθοποιό να κάνει την προσωπική εξάσκηση δημιουργική πράξη αναγέννησης της πλήρους φύσης του. Η δημιουργική πράξη για τον Ντεμίντοφ είναι αδιαχώριστη και δεν μπορεί να κατακερματιστεί σε στοιχεία. Οι θεμελιώδεις μελέτες του Ντεμίντοφ, στις οποίες εξασκείται διαρκώς ο ηθοποιός, δεν επιμερίζουν τα στοιχεία της δημιουργικής πράξης και βοηθούν τον ηθοποιό να είναι όχι διανοητικά αναλυτικός αλλά φυσικά σύνθετος χωρίς να είναι περίπλοκος. Ο δημιουργικός καλλιτέχνης, που στοχεύει στην αλήθεια των παθών που είναι συνδεδεμένη με τις ανώτερες σφαίρες των υψηλών αισθημάτων, δεν μπορεί να κατακερματίζει την αληθινή ζωή επί σκηνής. Για τον Ντεμίντοφ, όλα βρίσκονται μέσα σε ένα έμβρυο και εσύ ως καλλιτέχνης εκκρεμεί να φροντίζεις και να εξασκείς το συνολικό ψυχοσωματικό σου όργανο, ώστε να εξασφαλίσεις τις καλύτερες δυνατές συνθήκες για την επιβίωση και την ανάπτυξη αυτού του εμβρύου.
Η δημιουργική διαδικασία ως όλον
Η δημιουργική ελευθερία που εμπνέει στον ηθοποιό το μονοπάτι του Ντεμίντοφ βρίσκεται στην υπηρεσία ενός ευρύτερου όλου που ξεπερνάει το ρόλο ή την παράσταση και στοχεύει στην ανάπτυξη της συνολικής φύσης του ηθοποιού-δημιουργού.
Οι καθημερινές ψυχολογικές κλίμακες του Ντεμίντοφ και οι μελέτες του χωρίς δοσμένες συνθήκες αναγνωρίζουν ότι η φαντασία που είναι σύμφυτη με την τέχνη του ηθοποιού είναι διαφορετική από αυτή του σκηνοθέτη ή του συγγραφέα. Η φαντασία στον ηθοποιό είναι ταυτισμένη με τη δυνατότητά του να ανταποκρίνεται σε φανταστικές συνθήκες με όλο του το είναι (σωματικό και ψυχικό) και να τις ενσωματώνει.
Η Σχολή Δημιουργικής Ελευθερίας στοχεύει στην καλλιέργεια του αισθαντικού ηθοποιού (τραγικού ηθοποιού), του ηθοποιού που μπορεί, χωρίς φόβο, να ανταποκριθεί σε υψηλές συναισθηματικές απαιτήσεις, φυσικά και οργανικά, και στον πυρήνα της σύνθεσής της βρίσκεται ο θαυμασμός, ο σεβασμός και η αγάπη για τον ηθοποιό και την δημιουργική του διαδικασία.
